ก่อนก้าวข้ามลำธาร เราขออนุญาตป่า

ก่อนเข้าสู่พื้นที่ ทุกคนเก็บยอดไม้สามชนิด แล้วนำมารวมกันเพื่อทำพิธี

พี่พนมกล่าวคำขออนุญาตเป็นภาษาญัฮกุร บริเวณก้อนหินใหญ่ใกล้น้ำตกเทพประทาน

จากนั้นเราจึงเดินข้ามน้ำเข้าสู่ผืนป่า

นี่เป็นจุดเริ่มต้นของการเดินทาง

และอาจเป็นบทเรียนแรกของ “สู่ขวัญป่า”

ก่อนจะเข้าไปในพื้นที่ของธรรมชาติ เราต้องรู้จักขออนุญาตเสียก่อน

เดินไปกับคนที่อ่านป่าออก

เส้นทางค่อย ๆ ลัดเลาะไปตามหุบเขา

บางช่วงมีลมพัดผ่านเป็นแนวยาว ราวกับมีทางเดินที่มองไม่เห็นของสายลม

บางช่วงกลับเป็นพื้นที่อับ ลมสงบ และร้อนอบชื้นเหมือนอยู่ในป่าทึบ

ผืนป่าเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

จากป่าเบญจพรรณ สู่ป่าเต็งรัง ป่าโปร่ง และทุ่งหญ้าเพ็กที่ขึ้นสูงเกือบถึงเอว

เมื่อเดินมาถึงทุ่งเพ็ก เราพบคุณยายชาวญัฮกุรสองคนที่กำลังออกหาเห็ด

มือของคุณยายถือตะกร้าสานเก่า ๆ ใบหนึ่ง

ภายในมีเห็ดที่เพิ่งเก็บมา

เมื่อคืนฝนตก

และสำหรับคนที่รู้จักป่า ฝนเมื่อคืนอาจหมายถึงอาหารที่จะปรากฏขึ้นในเช้าวันนี้

นี่คือสิ่งที่เรียกว่า “การอ่านป่า”

ไม่จำเป็นต้องมีปฏิทิน

ไม่จำเป็นต้องมีแอปพลิเคชัน

เพียงรู้ว่าเมื่อฝนตก ต้นไม้ชนิดไหนจะออกผล เห็ดจะขึ้นตรงไหน หรือช่วงเวลาใดควรเข้าไปหาอาหาร

ลูกกระบกหนึ่งลูก กับความรู้ที่อยู่ในป่า

ใต้ต้นกระบกหลายจุด เราพบกองเปลือกลูกกระบก

และครั้งนี้มีลูกกระบกสุกตกอยู่บนพื้น

พี่พนมชวนให้ลองชิม

รสชาติเริ่มต้นด้วยความเปรี้ยว ตามด้วยความฝาด ก่อนจะทิ้งความหวานไว้ที่ปลายลิ้น

ชาวญัฮกุรมีวิถีการเก็บลูกกระบกที่ร่วงลงบนพื้นและผ่านการแห้งหรือหมักตามธรรมชาติ ซึ่งสามารถนำมาใช้ประโยชน์และสร้างรายได้ให้กับชุมชน

ระหว่างทาง พี่พนมและน้าสวิตหยุดเป็นระยะ เพื่ออธิบายพันธุ์ไม้และเรื่องราวของชาวญัฮกุร

บางครั้งมีผลไม้ป่าห้อยลงมาเป็นพวง

ลูกนมวัวสีส้มเข้ม

ลูกองุ่นป่า

และพืชอีกหลายชนิดที่คนทั่วไปอาจเดินผ่านโดยไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามันคืออะไร

น้าสวิตมักพูดสั้น ๆ ว่า

“กินได้นะ แต่อย่ากินเยอะ”

คำพูดธรรมดา ๆ แต่สะท้อนสิ่งหนึ่งได้ชัดเจน

ความรู้เกี่ยวกับป่าไม่ได้หมายความว่าเรารู้เพียงว่า “อะไรเอามากินได้”

แต่ต้องรู้ด้วยว่า **อะไรควรกินเท่าไร เมื่อไร และอย่างไร**